Rembrandt, kaartenmaker?

Onder alle kaartenmakers bevinden zich ook enkele bekenden, zoals de schilder Rembrandt. Hij drukte zijn kunst al in 1645 op speelkaarten.

{mosimage}Onder alle kaartenmakers bevinden zich ook enkele bekenden, zoals de schilder Rembrandt. Hij drukte zijn kunst al in 1645 op speelkaarten.

In 1645 schilderde Rembrandt het landschap van Nederland op een prent. Op een koperen drukplaat vereeuwigde hij de oever van de rivier de Amstel ter hoogte van het huidige Amstelstation, de plek waar nog kort daarvoor het meer en de rivier elkaar raakten.

Er werden veel afdrukken van de prent gemaakt en de drukplaat versleet. Koper was toen zo kostbaar dat drukkers de plaat vaak na gebruik bewerkten, om er opnieuw een voorstelling op te kunnen aanbrengen. In dit geval werden drie speelkaarten door Rembrandts voorstelling heen gegraveerd. Waarom, is onbekend. Gezien de onbeholpen manier van tekenen, deed Rembrandt het zeker niet zelf. Misschien mocht een leerling graveur op deze afgeschreven plaat zijn vaardigheden oefenen.

Houten blokken
Bij een oplage van een paar honderd stuks was koper het hardste materiaal dat een drukker in Rembrandts tijd tot zijn beschikking had. Een veel gebruikt artikel als de speelkaart werd in de 17e en de 18e eeuw dan ook meestal van koperen platen gedrukt. Voor die tijd werden vooral houten blokken gebruikt. Door de zachtheid van het materiaal sleten deze echter snel en waren de gedrukte oplagen dus klein.

In 1798 vond de toneelschrijver Johann Senefelder in Beieren een manier om afbeeldingen op hardstenen platen aan te brengen, om er vervolgens een bijna onbeperkt aantal afdrukken van te maken. Vanaf dat moment konden kaartspellen in grote aantallen worden geproduceerd. De nieuwe techniek maakte het ook mogelijk om de afbeeldingen op kaarten te verfijnen. Een doorbraak op dit gebied vond plaats na de uitvinding van de fotografie in 1839, toen moderne, fotografische technieken voor een enorme verbetering van de kwaliteiten van het drukwerk zorgden.

_{Bron: Jubileumboek Speelkaarten}